Gaza jałowa a niejałowa – czym się różnią i kiedy po którą sięgnąć

Gaza jałowa i niejałowa wyglądają podobnie, ale mają zupełnie inne zastosowanie. Właściwy wybór ma znaczenie zwłaszcza podczas opatrywania ran.

Czym jest gaza opatrunkowa

Gaza opatrunkowa to wyrób medyczny produkowany z włókien bawełnianych, bielonych bez udziału chloru – zazwyczaj z użyciem wody utlenionej. Charakteryzuje się dużą zdolnością pochłaniania wilgoci i płynów,  przepuszcza powietrze i ogranicza ryzyko przywierania do rany.  Najczęściej spotykana jest gaza 13- lub 17-nitkowa. Im gęstszy splot, tym materiał jest bardziej wytrzymały i chłonny.

Występuje w arkuszach (do docinania na wymiar) oraz jako gotowe kompresy i gaziki w różnych rozmiarach. I właśnie tu zaczyna się podział na jałową i niejałową.

Jak wygląda proces sterylizacji gazy

Gaza jałowa przeszła przez kontrolowany proces sterylizacji – najczęściej za pomocą tlenku etylenu lub promieniowania jonizującego. Oba sposoby skutecznie eliminują drobnoustroje i dają powtarzalne wyniki. Każda sztuka pakowana jest szczelnie – w opakowanie blister lub papierowo-foliowe – które utrzymuje sterylność aż do chwili otwarcia. Gdy opakowanie zostaje naruszone, jałowość przepada.

Gaza niejałowa jest czysta higienicznie, ale nie sterylna. Nie przeszła procesu wyjaławiania, więc może zawierać drobnoustroje – poniżej norm dopuszczalnych dla materiałów higienicznych, ale jednak. Sprzedawana jest zazwyczaj w opakowaniach zbiorczych, co wiąże się z wyraźnie niższą ceną. To nie jest wada – to po prostu inne przeznaczenie.

Gaza jałowa – kiedy jest niezbędna

Gaza jałowa stosowana jest wszędzie tam, gdzie materiał trafia bezpośrednio na otwartą ranę – skaleczenie, otarcie, oparzenie, rana pooperacyjna. W warunkach chirurgicznych to wymóg proceduralny, ale ta sama zasada obowiązuje w gabinecie i w domu. Świeża rana, zwłaszcza sącząca lub krwawiąca, wymaga kontaktu wyłącznie z jałowym materiałem. Drobnoustroje przenoszone przez niejałową gazę mogą wywołać zakażenie nawet przy pozornie błahym urazie. 

Gazy jałowe dostępne są w różnych rozmiarach i gęstościach splotu. Przy ranach o nieregularnym kształcie, gdzie liczy się możliwość swobodnego docinania, sięga się po arkusze – jak np. Gaza jałowa opatrunkowa kompres 1m² Medeoline, która pozwala dopasować materiał do potrzeb bez marnowania gotowych kompresów.

Gaza niejałowa – do czego się nadaje

Gazę niejałową stosuje się tam, gdzie sterylność nie jest wymagana i nie dochodzi do bezpośredniego kontaktu z otwartą raną – przy przemywaniu nieuszkodzonej skóry, oczyszczaniu pola przed dezynfekcją, czynnościach higienicznych i kosmetycznych. Sprawdza się też jako zewnętrzna warstwa podtrzymująca opatrunek właściwy, jeśli bezpośrednia warstwa przy ranie jest już jałowa.

Przy dużym obrocie materiałami – w gabinetach kosmetycznych, podologicznych i zabiegowych do czynności czysto higienicznych – opakowania zbiorcze, jak kompresy z gazy niejałowe IntraMED, stanowią po prostu tańsze i praktyczne rozwiązanie.

Co powinno znaleźć się w apteczce

Domowa i samochodowa apteczka powinna zawierać oba rodzaje. Kompresy jałowe – do opatrywania ran i skaleczeń. Niejałowe gaziki – do higieny, przemywania skóry, czynności pielęgnacyjnych. Fabryczne zestawy apteczek samochodowych zazwyczaj zawierają kompresy jałowe, jednak warto upewnić się, co znajduje się w ich wyposażeniu.

Błąd w tym rozróżnieniu zdarza się najczęściej nie na oddziale, ale właśnie w domu – gdy w pośpiechu sięga się po to, co jest pod ręką. Dlatego oba rodzaje w apteczce to nie przesada, tylko  praktyczne rozwiązanie, które pozwala odpowiednio zareagować w różnych sytuacjach.